توضیحات دقیق قوانین مهریه و صداق

 با توجه به ماده  1082قانون مدنی با جاری شدن صیغه عقد نکاح زن مستحق مهریه تعیینی می‌شود که مهریه می‌تواند به‌صورت عندالمطالبه یا عند استطاعه باشد بدین‌معنی که در مهریه عندالمطالبه زوج زمانی‌که زوجه مهریه خود را مطالبه نماید مکلف به پرداخت می‌باشد اما مهریه عند الاستطاعه بدین‌صورت است که مرد زمانی باید مهریه را پرداخت نماید که توانایی پرداخت آن را داشته باشد در این‌مورد زوجه باید توانایی مالی زوج را اثبات نماید . هر آنچه که دارای مالیت و قابل‌تشخیص باشد را می‌توان به‌عنوان مهریه تعیین نمود.

 میزان صداق با توافق طرفین تعیین می‌شود و اگر مهریه وجه رایج باشد متناسب با تغییر شاخص سالانه زمان تأدیه نسبت‌به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی تعیین می‌شود محاسبه و پرداخت خواهد شد. زوجه می‌تواند تا زمانی‌که مهریه خود را دریافت ننموده از ایفای وظایف زناشویی اعم از تمکین عام و  تمکین خاص در مقابل زوج امتناع نماید که دراین‌صورت زوجه مستحق نفقه خواهد بود البته باید بیان داشت چنانچه زوجه قبل‌از دریافت مهر تمکین نموده باشد دیگر نمی‌تواند از حق فوق که به‌ حق حبس معروف است استفاده نماید.

 چنان‌چه به‌هنگام عقد نکاح مهریه تعیین نشده باشد یا شرط عدم مهر شده باشد امکان این‌که پس‌از عقد نکاح مهریه تعیین نماید وجود دارد و اگر قبل‌از تعیین مهریه نزدیکی واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل است مهرالمثل بدین‌معنا می‌باشد که مهریه زوج براساس شأن ایشان تعیین می‌شود.

 درصورتی‌که واقعه طلاق قبل‌از نزدیکی باشد زوجه مستحق نصف مهریه می‌باشد و چنانچه مهریه تعیین نشده باشد زوجه مستحق مهرالمتعه است بدین‌معنی که مهریه براساس وضعیت مالی مرد تعیین می‌شود، اگرمهریه به‌طور کامل پرداخت ‌شده باشد و طلاق قبل‌از نزدیکی صورت بگیرد زوجه مکلف است نصف مهریه را به زوج بازگرداند.

پرداخت مهریه طلا و سکه به نرخ روز پرداخت

بیشتر بخوانید: توضیحات کامل دیه و تمامی قوانین مربوط به دیه

 نکته قابل‌توجه این‌که عقد موقت دو رکن اصلی دارد که چنانچه این دو رکن تعیین نشود عقد نکاح از اساس باطل است :

  • مدت عقد
  • مهریه

 بنابراین حتما به‌هنگام عقد نکاح موقت مهریه باید تعیین شود.

 مهر یکی از حقوق مالی زن پس‌از وقوع نکاح است که هیچ موضوعی آن را به‌طورکل منتفی نمی‌سازد و باید بیان داشت که مهریه طلب فوری بوده و پرداخت آن مشروط به موضوعی نمی باشد بنابراین :

  • چنانچه زوجه دارای وضعیت مالی بسیار عالی هم باشد مهریه به ایشان تعلق می‌گیرد.
  • در صورت نشوز و عدم تمکین نیز زوجه مستحق مهریه می‌باشد.
  • اگر زوج نازا باشد کماکان مهریه ایشان پابرجا می‌باشد.
  • با فوت زوج و دارا بودن اموال وراث ایشان باید مهریه زوجه (همسرش) را بپردازند.
  • بعد از فوت زن نیز وراث می‌توانند به قائم‌مقامی از متوفی مطالبه مهریه نمایند.
  • خیانت زن موجب از بین رفتن مهریه نمی‌شود.

 مطالبه مهریه به چه صورت است ؟

قبل از تصویب بخشنامه در سال 99 زوجه برای مطالبه مهریه خویش به دو صورت می‌توانست اقدام نماید:

  • ارائه دادخواست مطالبه مهریه به دادگاه:

 زوجه می‌تواند با تقدیم دادخواست صداق به دادگاه خانواده تمام یا قسمتی از صداق خود را از زوج مطالبه نماید. و چون مهریه مال می‌باشد، دعوی مطالبه مهریه دعوی مالی است.

  • از طریق اجرای ثبت:

 چنانچه عقدنامه نکاح رسمی باشد زوج می‌تواند ابتدائاً به دفترخانه ازدواجی که ازدواج در آن‌جا واقع و ثبت‌شده مراجع کند و مهریه خود را درخواست نماید. که از طریق دفترخانه به زوج درخواست مطالبه مهریه ابلاغ می‌شود. و اگر زوج مهریه را نپردازد زوجه می‌تواند اموالی غیر از مستثنیات دین از زوج معرفی نماید. که دراین‌صورت بنفع زوجه توقیف می‌شود.

** مستثنیات دین چیست؟

با توجه به ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی موارد زیر مستثنیات دین می باشند:

  • منزل مسکونی که عرفاً در شأن محکومٌ‌ علیه در حالت اعسار او باشد.
  • اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکومٌ‌ علیه و افراد تحت تکفل وی لازم است.
  • آذوقه موجود به قدر احتیاج محکوم‌ٌعلیه و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می‌شود.
  • کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شأن آنها
  • وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه‌ وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفلشان لازم است.
  • تلفن مورد نیاز مدیون
  • مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می‌شود، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره‌ بها بدون آن موجب عسر و حرج گردد و عین مستأجره مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شأن او نباشد.

زوجه حتی می‌تواند در صورت کارمند بودن زوج تقاضای توقیف حقوق ایشان را نماید که اگر زوج دارای فرزند باشد یا ازدواج مجدد کرده باشد یک‌چهارم حقوق و در غیر این صورت یک‌سوم از حقوق ایشان به نفع زوج توقیف می‌شود.

اگر مهریه سکه و طلا باشد و اصل آن توسط شوهر پرداخت نشود قیمت روز مطالبه آن محاسبه می‌گردد.

با اجرا شدن بخشنامه جدید مهریه، زوجه دیگر اختیارانتخاب اینکه از طریق دادگاه یا اجرای ثبت اقدام نماید ندارد. بلکه ابتدائاً باید از طریق اجرای ثبت اقدام شود. و با عدم حصول نتیجه به دادگاه مراجعه نماید.

مطالبه مهریه

بیشتر بخوانید: همه چیز درباره نفقه و تشریح قوانین آن

مطالبه صداق در صلاحیت کدام دادگاه است؟

با توجه  به ماده ۱۲ قانون حمایت خانواده زوجه می تواند علاوه بر اقامتگاه شوهر، بتواند در دادگاه محل سکونت خود که ممکن است متفاوت از محل اقامت شوهر باشد اقامه دعوی کند. بنابراین دادگاه خانواده محل اقامت زوج یا زوجه صالح به رسیدگی می باشد که این مورد استثناست چراکه  در اقامه دعاوی اصل بر این است  که دادگاه محل اقامت خوانده صالح به رسیدگی است.

دادگاه خانواده دادگاه صالح در دعوای مهریه

 محاسبه مهریه وجه نقد:

 اگر صداق وجه نقد باشد متوسط شاخص بهای سال قبل بر متوسط شاخص بهای سال وقوع عقد تقسیم می‌شود. و سپس ضرب در مبلغ مندرج در عقدنامه می‌شود. با فوت زوجه صداق از ماترک برداشته می شود که محاسبه مهریه تاریخ فوت می‌باشد.

محاصبه مهریه وجه نقد به نرخ شاخص بانک مرکزی

مواد قانونی مرتبط با صداق

ماده 1078 – هرچیزی راکه مالیت داشته وقابل تمیزنیزباشد می توان مهر قرارداد.

ماده 1079 – مهربایدبین طرفین تاحدی که رفع جهالت آنها بشود معلوم باشد.

ماده 1080 – تعیین مقدارمهرمنوط به تراضی طرفین است .

ماده 1081 –اگردرعقد نکاح شرط شود که درصورت عدم تادیه مهردرمدت معین نکاح باطل خواهد بود نکاح ومهرصحیح ولی شرط باطل است .

ماده 1082 – به مجرد عقد ، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد درآن بنماید.

 تبصره – چنانچه صداق وجه رایج باشد متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تأدیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می گردد محاسبه و پرداخت خواهد شد مگر اینکه زوجین در حین اجرای عقد به نحو دیگری تراضی کرده باشند. آئین نامه اجرائی این
قانون حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ تصویب توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
با همکاری وزارت دادگستری و وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و به تصویب هیأت
وزیران خواهد رسید .

بیشتر بدانید: توضیحات دقیق و جامع قوانین طلاق 

ماده 1083 -برای تادیه تمام یا قسمتی از مهر می توان مدت یا اقساطی قرارداد .

 ماده 1084 -هرگاه مهرعین معین باشدومعلوم گرددقبل ازعقدمعیوب بوده ویابعدازعقدوقبل ازتسلیم معیوب ویاتلف شود شوهرضامن عیب وتلف است .

ماده 1085 – زن می تواندتامهربه اوتسلیم نشده ازایفاءوظایفی که در مقابل شوهردارد امتناع کند. مشروط براینکه مهراوحال باشدواین امتناع مسقط حق نفقه نخواهدبود.

 ماده 1086 – اگرزن قبل ازاخذمهربه اختیارخودبه ایفاءوظایفی که در مقابل شوهرداردقیام نمود.دیگرنمی تواندازحکم ماده قبل استفاده کند معذلک حقی که برای مطالبه مهرداردساقط نخواهدشد.

 ماده 1087 -اگردرنکاح دائم مهرذکرنشده یاعدم مهرشرط شده باشد نکاح صحیح است وطرفین می
توانند بعدازعقد مهررابه تراضی معین کنندواگرقبل ازتراضی برمهرمعین بین آنها نزدیکی
واقع شودزوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود.

 ماده 1088 – درموردماده قبل اگریکی اززوجین قبل ازتعیین مهروقبل از نزدیکی بمیردزن مستحق هیچگونه مهری نیست .

ماده1089- ممکن است اختیارتعیین مهربه شوهریاشخص ثالثی داده شود دراین صورت شوهریا شخص
ثالث می تواند مهرراهرقدربخواهدمعین کند.

 ماده 1090 – اگراختیارتعیین مهربه زن داده شودزن نمی تواند بیشتراز مهرالمثل معین نماید.

 ماده 1091 – برای تعیین مهرالمثل بایدحال زن ازحیث شرافت خانوادگی وسایرصفات ووضعیت اونسبت به اماثل واقران واقارب وهمچنین معمول محل وغیره درنظرگرفته شود.

 ماده 1092 – هرگاه شوهرقبل ازنزدیکی زن خودراطلاق دهدزن مستحق نصف مهرخواهد بود واگرشوهربیش ازنصف مهرراقبلاداده باشدحق دارد مازاداز نصف راعینا یامثلا یا قیمتا استردادکند.

 ماده 1093 – هرگاه مهردرعقدذکرنشده باشدوشوهرقبل ازنزدیکی وتعیین مهرزن خودراطلاق دهدزن مستحق مهرالمتعه است واگربعدازآن طلاق دهد مستحق مهرالمثل خواهدبود.

ماده 1094 – برای تعیین مهرالمتعه حال مرد ازحیث غنا وفقرملاحظه می شود.

ماده 1095 – درنکاح منقطع عدم مهردرعقدموجب بطلان است .

ماده 1096 – درنکاح منقطع موت زن دراثناءمدت موجب سقوط مهر نمی شودوهمچنین است اگرشوهر تا آخرمدت با اونزدیکی نکند.

ماده 1097 – درنکاح منقطع هرگاه شوهرقبل ازنزدیکی تمام مدت نکاح را ببخشد باید نصف مهررابدهد.

ماده 1098- درصورتی که عقدنکاح اعم ازدائم یامنقطع باطل بوده و نزدیکی واقع نشده زن حق
مهرندارد واگرمهرراگرفته شوهرمی تواندآن را استردادنماید.

 1099 – درصورت جهل زن به فسادنکاح ووقوع نزدیکی زن مستحق مهرالمثل است .

 ماده 1100 – درصورتی که مهرالمسمی مجهول باشد یامالیت نداشته باشد یا ملک غیرباشد درصورت اول ودوم زن مستحق مهرالمثل خواهدبود ودرصورت سوم مستحق مثل یاقیمت آن خواهدبودمگراینکه صاحب مال اجازه نماید.
ماده 1101 – هرگاه عقد نکاح قبل نزدیکی به جهتی فسخ شود زن حق مهرندارد مگردرصورتی
که موجب فسخ ، عنن باشد که دراین صورت با وجود فسخ نکاح زن مستحق نصف مهراست .

مطالب مرتبط: پرسش و پاسخ های متداول مهریه